Skip to content

Cenzura w reportażu, ohydne „ja”.

Bardzo się wczoraj wgryzłyśmy w temat zgoła inny niż większość wpisów w tym blogu. Ale szkoda by było tematu nie rozwinąć, zajawkowo chociażby, dla pokrzepienia serc tych, co lubią metajęzyk.

Najsampierw (celowo używam tego słowa, bo nie znoszę go. Krązy mi po głowie jako coś wyjątkowo obrzydliwego, więc je teraz wyrzucę z siebie. Pochodna od „wpierw”) szczegóły, które znużą paru czytelników od razu, więc zostaną tu nieliczni, naprawdę zainteresowani.🙂

Wczoraj doszło w Edynburgu do debaty trójki osob jakoś związanych z reportażem, Kasi Kokowskiej, która publikowała kiedyś w Polityce, teraz czyta i zaprasza reportazystów i pisarzy do Edynburga, by dzielili się swoimi mądrościami i niemądrościami,  Anny Wróblewskiej, która tak się wgryza w reportaż, że aż pisze doktorat o nim na jednym ze szkockich uniwersytetów i mnie, która coś tam piszę.

Świadkami byli Polonusi z Edynburga (jakże wyjątkowa grupa, antropolodzy, wariaci, poloniści – piękne to było) i paru miejscowych Szkotów i Brytyjczyków lub Szkoto-Brytyjczyków, chętnych wziąć udział w czymś tak abstrakcyjnym, jak spotkanie poświęcone polskiemu non-fiction.

I taka teza sie nagle uformowała:

(poparta doswiadczeniem)

Otóż decydenci, którzy dobierają teksty, analizują teksty, oceniaja teksty, krytykują teksty zwykle (mowa o kraju nad Wisłą) zgłaszają jedną uwagę (dotyczy to niemal wszytskich redaktorów, z którymi miałam do czynienia w swoim już stosunkowo długim życiu): za dużo”ja.”

Za dużo autora.

Nie wolno.

Autor powinien być niewidzialny albo widzialny skrajnie, a jesli jest już widzialny skrajnie, widzialny na kilometr, to wtedy ok, ale to już nie jest reportaż i trzeba to jakoś wyrazić i dookreślić, ze to juz są bardziej osobiste notki.

Tymczasem zupełnie inaczej jest w kulturach znajdujących się pod wpływem Anglosasów – „ja” jest dobre, bo zawsze pisze jakieś „ja”. Poza newsami, w każdym innym przypadku pozbycie się „ja”, jest niezdrowe, mówią Anglosasi, jest kłamstwem, jest nieprawdziwe.

Cierpimy na „I-phobia”, być moze dlatego, że przez dziesięciolecia  uczono nas czujności, że uczono nas oddzielenia się od tekstu, by w żadnym razie nikt nie mógł zobaczyć myśli autora, samodzielnych myśli, oczywiście.

Teoretycznie nie powinno to dotyczyć młodszych autorów, mowa o odnoszących sukcesy trzydziestolatkach, ale wcale tak nie jest, bo (ich) redaktorzy (którzy decydują o losie ich tekstów)są zazwyczaj starsi i wynoszą tę fobię(wynieśli ją) z uniwersytetów, warsztatów, pracy w mediach,  itp.

To paranoiczne udawanie, ze autora nie ma w tekście, może (nie musi) pozostawić w czytającym pustkę. Ale nie w oceniajacym. Oceniajacy w Polsce wciąż chwalą reportażystów za to niepojawianie się w tekscie, za ich niewidocznośc (choc ojciec polskiego reportażu literackiego raczej bywa obecny w większosci swoich ksiażek). Nie ma autora = dobry reportaż.

Tymczasem Pulitzery trafiaja do pisarzy bardzo obecnych, chcących tą obecnością uwiarygodnić tekst. Ale w Polsce uwiarygodnienie tekstu oznacza nieobecnośc tego, kto ten tekst pisze, zniknięcie jest gwarancją obiektywizmu.

Przeciwienstwem I-phobia jest I-philia, oczywiście. Cienka granica pomiędzy gonzo journalism a tą przypadłością. Czasem autora jest za dużo. Czasem to już właściwie dobrze zreserczowane felietony, a nie reportaże.

To bardzo luźne myśli, trochę dla odblokowania się, rozpędzenia może, bo założyłąm sobie kaganiec jakiś czas temu.

 

 

Jak Polska wspiera ISIS

To będzie bardzo krótki wpis.

W Lisburn, niedużym miasteczku koło Belfastu (Irlandia Północna), doszło wczoraj do koszmarnego wypadku samochodowego. Zginął w nim Syryjczyk, ojciec czwórki dzieci, dentysta w Syrii, tu: pracownik fizyczny w jednej z fabryk. Jechał na rowerze do pracy. Nie dojechał.

Rodzina w szoku. Nie pozbiera się pewnie nigdy.

Politycy pólnocnoirlandzcy, którzy nie wypowiadali się na razie zbyt szeroko na temat uchodźców (ten temat jest tu trudny, bo  to teren postkonfliktowy) otworzyli serca, że tak to górnolotnie określę – czego się jednak nikt nie spodziewał.. Opuścili przedwyborczo wzniesione gardy i pokazali, że to, co się wydarzyło w Lisburn, było aktem wyjątkowego nieszczęścia.

Wieloaspektowego nieszczęścia.

I uchodźcy będą nadal napływać do Irlandii Północnej. Może dlatego, ze ostatni zamach terrorystyczny, do którego doszło trzy tygodnie temu, kilometr od centrum miasta (jedna ofiara śmiertelna wskutek wybuchu bomby), nie był dziełem miłośnika tak zwanego Państwa Islamskiego, tylko białych dysydentów z Nowej IRY?

A potem czytam w polskich mediach, że premier Szydło przestraszyła się zamachów w Brukseli i powodowana brakiem wiedzy na tematy związane bezpośrednio z własną rolą, historią Polski, Europy, nie mogaca sobie poradzić intelektualnie z otaczającą ją rzeczywistością, obwieściła, że Polska nie przyjmie uchodźców.

Odmowa przyjęcia uchodźców to jak nawiązanie serdecznej współpracy z ISIS, tak zwanym Państwem Islamskim. Tak zwane Państwo Islamskie bardzo chce rządzić i potrzebuje do tego ludzi, a ludzie uciekają, a dusze sie wykruszają, bo dusze wolą próbować szansy zeglując przez morza, płacąc przemytnikom, niż zostać w kraju pod panowaniem Tak Zwanego Państwa Islamskiego.

Dlatego im więcej krajów podejmie taką decyzję, tym bardziej wzrasta w siłę morderczy reżim tak zwanego Państwa Islamskiego.

Bardzo przykre jest to, że głowy naszego państwa są tak słabe. Bo nie jest tak, ze nie ma w Polsce ekspertów od tej części swiata. Pracowałam z nimi wiele lat.

Ale widocznie rządzący lubią ISIS.

 

Poeta i lobotomia

Nie ma się czemu dziwić – jesli bard Swietlików (mój ongiś ulubiony poeta) mówi o tym, że ludzie mają we krwi genetyczną nietolerancję i że nie można kogoś przekonać, żeby przestał bić żonę, to naprawdę nic dziwnego, że jest tyle błota w przestrzeni publicznej i prywatnej. I że ulubionym zajęciem (choć przykrym) moich znajomych (i moim) na FB stało się blokowanie ludzi i wyrażanie wielkiego zdziwienia, że „nie spodziewałem się po nim/po niej takiego zachowania/takich poglądów/ takiej nienawiści…”

Bard Świetlików, poeta, sumienie wrażliwców, w jednym z wywiadów zadeklarował, że  jest zwolennikiem determinanty genetycznej i ludzkość odbiera jako bezwolną masę sterowaną od wewnątrz, przez DNA. Że to, co nam imprintowano przed naszym narodzeniem albo tuż po nim jest niezmazywalne, niezmienialne. Ocena ta z pewnością zostanie powielona, uznana, ża ważną, miarodajną, prawdziwą, mądrą, bo ludzie lubią poetów.

Zwłaszcza z Krakowa.

Wyobrazmy sobie moją ukochaną Prowincję i grupę poetów rozważających, jakie kary przeprowadzać na ludziach myślących inaczej. Jak ich okaleczać. Nad sałatką z bryndzą i tartą morelową.

Z drugiej strony, moje własne nastawienie do ludzi przypomina mi czasem sytuację z filmu „Wszyscy mówią:kocham cię” Woody Allena, w którym Goldie Hawn zaprasza do siebie do domu więźnia prosto z celi, chcąc dać mu szansę. Więzien natychmiast rozkochuje w sobie jej piękną córkę, którą wykorzystuje potem do przeprowadzenia napadu na bank. Bo oczywiście, że są tacy, którym ufać nie trzeba, którzy się nigdy nie zmienią, ale jestem zwolennikiem tezy, że najpierw trzeba się na kimś zawieść, a potem można włączyć brak zaufania i objąć nim zresztą tylko i wyłącznie jedną osobę, a nie całą grupę.

Na jednym z warsztatów dotyczącym uchodźców zapytano mnie ostatnio, co zrobię, kiedy wybuchnie bomba zainstalowana przez ISIS w miejscu, w którym mieszkam (w Belfaście). Odpowiedziałam, ze w tym tygodniu były w Belfaście cztery alerty bombowe i wciąż nie zmusiły mnie one do tego, żeby uznać, że wszyscy Irlandczycy chcą zrobić komuś krzywdę. Co więcej, uważam, że tych, którzy planują zamachy (ze strony dysydentów republikańskich) jest bardzo niewielu. Tak bardzo niewielu, jak Syryjczyków, sympatyków ISIS – większośc z nich ucieka przed ISIS.

Wiem, że zmasowany hejt Polaków widoczny w sieci nie jest też odbiciem rzeczywitości. Internet nie jest jej odbiciem. Pokazuje bardzo wiele, ale nie wszystko.

Dlatego nie nienawidzę. I dlatego wiem, że trzeba rozmawiać z tymi, którzy nienawidzą, choć wrażliwy poeta z Krakowa, ślepy i głuchy, uważa inaczej.

Wiem, że ktoś, kto bije żonę, jesli przejdzie odpowiednią terapię, może przestać. Poznałam takich ludzi. I im nie jest łatwo, bo skłonność do przemocy ma bardzo wiele żródeł, może zostać, ale terapie niektórym z nich pozwalają nauczyć się, że całą tę złość, którą czują i którą kanalizowali krzywdząc kogos bliskiego, mogą inaczej zutylizować – na przykład robiąc sto okrażen bloku.

Znowu – to nie jest wielka grupa ludzi. Ale są tacy.

Oczywiście, są ludzie nieuleczalni, niereformowalni, psychopaci, ludzie źli. I takich też miałam nieszczęście spotkać na swojej drodze i nie sądzę, bym mogła im kiedykolwiek zaufać, tym bardziej, że są to zwykle ludzie swietnie sie maskujący, bardzo umiejętnie wprowadzaja innych w bład co do swoich intencji, uczuć, itd.

Ktoś kiedyś zapytał, co bym zrobiła, gdyby ktoś zrobił krzywdę mojemu dziecku (oczywiscie pytanie to miało podtekst – krzywdę mojemu dziecku miałby zrobić uchodźca- muzułmanin, nie biały facet z naprzeciwka). Odpowiedź jest prosta, biologiczna, dlatego Rzymianie ukuli powiedzenie, by nie być sędzią we własnej sprawie.

 

Ale wrócmy do barda. Czym się on różni od innych ludzi, nawołujących do nienawiści? Niczym. Jest bardziej wyrafinowany, bo zamiast wysyłać ludzi do gazu proponuje „lobotomię ” (jako antidotum- czyli jest adwokatem przemocy -brutalnego przecięcia włokien nerwowych łączacych czołowe płaty mózgowe).  Poeta uważa, że słowa nie odnoszą skutku. Że nie można komuś powiedzieć, żeby szanował i tolerował, bo to nie ma sensu.

To poeta tak mówi.

Bard wybrał sobie za cel ataku nietolerancyjnych. Rozumiem ten sentyment, oczywiście. Bardzo niedobry jest swiat nienawiści, wyzwisk, pobić, morderstw popełnianych na kims za to, kim ten ktos jest. Mam ogromne trudności, by podejmowac temat tolerancji, gdy staję przed grupą, która nienawidzi. Zawsze jednak pytam, dlaczego. Pytam, co za tym stoi. Pytam, czego się ta grupa boi. Przed czym chce się ochronić, robiąc krzywdę, piętnując, wyzywając, raniąc werbalnie, osaczając.

Nigdy nie udało mi się przekonać całej grupy, że atak NIE jest najlepszą formą obrony, bo nie jestem cudotwórcą, tylko mediatorem, kimś, kto pomaga zrozumieć mechanizmy lękowe. Ale zawsze kilka osób otwiera oczy, widzi, co steruje ich lękami, co skłania je do tego, by być agresywnymi.

Nie darmo w internetowej etykiecie mówi się, że ktoś, kto uzywa argumentu ad hitlerum przegrywa dyskusję, kończy ją, bo dalej nie ma nic.

Nie ma i nie będzie.

Zło mnie przeraża dokłądnie tak samo, jak barda i tych, którzy boją sie ISIS czy innych terrorystów czy rodzimych polskich faszystów. Szczerze mówiąc, tak bardzo mnie przeraża, że nie mogę spać, ze się boję o swojego syna, o swiat, o dzieci syryjskie, gwałcone w obozach uchodźców i te, które zaginęły w Europie (dzieisęc tysięcy dzieci zaginęło w tak zwanej chrzescijanskiej Europie), o dzieci polskie molestowane przez rodziców w małych wsiach, o bite kobiety, o wszystko, o atakowanych w Polsce cudzoziemcow o innym kolorze skóry. Nie umiem o tym nie myśleć, nie potrafię z tym żyć – dlatego bard mnie przeraził, poeta mnie zmroził.

Bo poeta dałby w mordę albo wbił szpikulec w mózg i to prewencyjnie, nie w samoobronie- zamiast zastanowić się, dlaczego i jak. A ten, komu dałby w mordę, oddałby mu, bo tak działa swiat. Nie dostałby cienia szansy, zeby się zastanowić nad tym, czy warto, czy trzeba.

Trudno jest pracować u podstaw. Łatwiej jest zaszyć się w knajpie nad wódką i narzekac na zły świat i złem odpowiadać na zło.

Czy to Kurt Vonegutt powiedział, że 10 procent ludzkości to ludzie inherentnie źli, 10 procent nieskonczenie dobrzy, a tych pomiędzy można skłonić do tego, by dokonali wyboru?

Chcę pracowac nad tymi wyborami. Wraz z wybierajacymi.

 

 

Co czytałam w 2015. Tweetująco.

Wszyscy to robią. Podsumowują. Widocznie wirus.

Zebrałam czterdzieści parę książek, ale pominęłam ultraspecjalistyczne o Irlandii Północnej i te, których nie mogę wyciągnąć spod łozka, bo jestem poza zasięgiem łożka, a szkoda, bo cierpię na najgorszy rodzaj grypy.

Ale ad rem. Ad libros.(Matura z łaciny. Tyle, że sto lat temu)
Każda pozycja z uzasadnieniem w formie tweetu. Kolejność zupełnie przypadkowa.
1. Dowody na istnienie Krall, Mariusz Szczygieł, Wojciech Tochman – wszystko o Krall jest dobre. Ale tu rozczarowanie, bo nie lubię książek kolaży. Zatem treść tak, ale wizualna reszta podbijała tylko cenę.
2. Hawaikum, oprac.zbiorowe – mimo, że książka z zacięciem naukowym, czyta się jak powieść. Ale większość autorów tak się zaangażowała w analizę naszego kiczu, że nie zauważyła jednej rzeczy – Hawajkum jest wszędzie takie samo (u mojego belfaskiego sąsiada też krasnale, merykristmasy, krasnale i sowy). To bardziej stan umysłu, niż geografii.
3. 13 pięter, Filip Springer – mnie pocieszyła ta książka. Za dużo obracam się w srodowisku ludzi z odziedziczonymi mieszkaniami i kredytami, które jeszcze mogą spłacac. Myślalam, żem dziwak.
4. Samotność Portugalczyka, Klementowska Iza – zrozumiałam, jak mało wiem o Portugalii. Jak patrzę na nią przez pryzmat wina i fado, czyli spłaszczam głupio. Piękna książka, ważna, porażająca.
5. Białe. Zimna wyspa Spitsbergen. Wiśniewska Ilona – lubię ciemność i długie noce. Wiśniewska pisze tak, że się w nich jest. Czuje pod palcami.
6. Jakuck. Słownik miejsca – Książek Michał – Książek jest mistrzem języka polskiego. Poza tym, stawia obrazy przed oczami. Połączenie słownika i opowieści to sam smak dla lingwisty. Albo kogoś z pretensjami do tego, by lingwistą być, a ja pretensję mam, zwłaszcza przy trzydziestu dziewięciu stopniach.
7. Reporterka. Rozmowy z Hanną Krall, Antczak Jacek – jak wyżej. Wszystko o Krall, z Krall, przez Krall jest dobre. I tam nie było obrazków.
8. Mózg i błazen. Rozmowa z Jerzym Vetulanim, Marcin Rotkiewicz – bardzo irytujący wywiad. Przypomniał mi, dlaczego czułam się, czasami, bardzo ciasno w Krakowie. Podziwiam wszechstronność Vetulaniego, ale zadziwia mnie jego arogancja. Rotkiewicz wie, jak pytać. Czy to kontrowersyjne? Bo Vetulani zdaje się, że dumny z tego, że może jest kontrowersyjny. Nie- raczej traci myszką. Jak to ostatnie zdanie🙂

9. Dysforia. Przypadki mieszczan polskich, Kołodziejczyk Marcin – słuch absolutny Kołodziejczyka. I parę takich momentów, takich zaskoczeń, że odłożyłam książkę bardzo refleksyjna i w sumie przybita. Ważna ksiażka.
10. Zaczyn. O Zofii i Oskarze Hansenach, Springer Filip – pasjonująca rzecz o mianiakach. Dla mnie temat bardzo nieznany, zawsze uważałam architektów za ludzi bardzo matematycznych, myślących bryłami i tangensami. Niesprawiedliwie.
11. Czasy secondhand. Koniec czerwonego człowieka, Aleksijewicz Swietłana –lektura obowiązkowa dla wszystkich po czterdziestce, mieszkających w bloku wschodnim. Wszystkich, bez wyjątku, tych, którzy rzekomo walczyli z reżimem też, a może nawet przede wszystkim.
12. Cyklon, Muszyński Andrzej – piękny język, masę odkryć. Podobno niekoniecznie rzetelna książka, nie mnie oceniać. Pochłonęłam.
13. Odbicie, Nowicki Wojciech – interesująca, ale nie rozumiem idei opisywania zdjęć. Niemniej, miłe pobudzenie warstwy wizualnej poprzez słowa. Takie drażniątko.
14. Miedzianka. Historia znikania, Springer Filip – Springer nie zawodzi w długich formach. Wygrzebuje perły i brudy, bardzo laboratoryjnie się im przygląda. Lubię jego język w ksiażkach, lubię go czytać, nie lubię jego krótkich komentarzy ad hoc.
15. Świadek, Rient Robert – jedna z ważniejszych książek roku. Jedna z wazniejszych postaci świata pisarskiego. O wrażliwości, o bólu, o ucisku, o niezrozumieniu, o prześladowaniu. Bez histerii.
16. Fabryka Absolutu, Capek Karel – wychowałam się na Inwazji Jaszczurów Capka. To był geniusz. Pękałam ze śmiechu.
17. Cynkowi chłopcy, Aleksijewicz Swietłana – heartbreaking. Dla mnie szczególnie, bo piszę o wojnach.
18. Ku Klux Klan, Surmiak-Domańska Katarzyna – wspaniale, że ta książka powstała. Potężny research. Tak często mówi się o rzekomej przewadze chrześcijaństwa nad innymi religiami – z niewiedzy, że kazdą religię i ideologię można zniekształcić. Mówiło się, że Ku Klux Klan nie istnieje. Ze to było dawno, krótko. Nieprawda.
19. Wszystko za Everest, Krakauer Jon – o wspinaczkach czytam wszystko. Tym chętniej, kiedy pisze wspinacz.
20. Mur. 12 kawałków o Berlinie, opracowanie zbiorowe – jednym tchem. Mur widziałam jako dziecko, pamiętam moją ciekawość i lęk jednocześnie przed drugą stroną. Swietny zestaw tekstów, bardzo uniwersalny.
21. Białystok, Kącki Marcin – bardzo smutna książka. Jej prawdziwość potwierdzają ostatnie zachowania polskich polityków. Właściwie powinna stanowić wstęp do zbiorowej terapii Polaków, jako etap diagnostyczny,
22. Przejęzyczenie. Rozmowy o przekładzie, Zaleska Zofia – druga częśc, mom zdaniem, do zapomnianej już książki Eżbiety Tabakowskiej, O Przekładzie na przykładzie, w której opisywała swoje zmagania z Europą Davisa. Cudo.
23. Wszystkie ziarna piasku, Sabela Bartek – oczywiste, że byłam zachwycona. Raz, że tereny, dwa, że odwaga, trzy, że empatia piszącego. I bycie wśród i patrzenie.
24. The Political Animal: An Anatomy, Paxman, Jeremy – Paxmana czytam wszystko ze względu na nieprawdopodobne poczucie humoru mimo ciężkich tematów. I zapisuję bon moty. Bo mi brak moich.
25. The Rise of Islamic State: ISIS and the New Sunni Revolution, Patrick Cockburn – czytam wszystko o ISIS w sposób kompulsywny. Świetna analiza i już.
26. GCHQ, Richard Aldrich – dla osoby piszącej o Wielkiej Brytanii lektura bardzo wazna, o historii i funkcjonowaniu jednej z brytyjskich służb specjalnych, zatem skoro wyszła, przeczytałam.🙂
27. Nothing is True and Everything is Possible: Adventures in Modern Russia, Peter Pomerantsev – Rosja, moja słabość. Mocno przerażająca. Tytuł jest rozsądnym (?) tweetem na temat.
28. Syria: Descent Into The Abyss: An unforgettable anthology of contemporary reportage
Patrick Cockburn, Robert Fisk, Kim Sengupta – zbiór tekstów o konflikcie w Syrii. No i cokolwiek napisze Fisk, ma sens. Jego wiedza i ekspertyza na tematy bliskowschodnie od lat mnie uwodzą.

29. Lingo: A Language Spotter’s Guide to Europe, Gaston Dorren, Jonathan Buckley, Alison Edwards – w kategorii rozrywka, opowieści o językach używanych w Europie, co i dlaczego, też moja słabość.
30. Covering Islam: How the Media and the Experts Determine How We See the Rest of the World (Fully Revised Edition) Edward W Said – o manipulacji politycznej. Polecam znawcom tematu, bez podstawowej wedzy o islamie można się pogubić. Choć można zauważyć, jak sie jest robionym w balona w zależności od wiatru historii.

31. The New York Times Manual of Style and Usage, 5th Edition: The Official Style Guide Used by the Writers and Editors of the World’s Most Authoritative News Organization, Allan M. Siegal, William Connolly – bardzo przydatna lekcja stylu, który wąskogłowi krytycy nazywają stylem politycznej poprawności. Innymi słowy, jak pisać w XXI wieku, by naprawdę brać odpowiedzialność za słowo. Guardian też publikuje takie przewodniki.

32. Fathers, Sons and Gangster Dreams, Cohen, Rich – jak żyć, gdy się jest gangsterem? Opowieści o klanach mafijnych w NY.
33. On Killing, Lt. Col. Dave Grossman – prosto i konkretnie. Opowieści o tym, dlaczego ludzie zabijają w czasie wojen i jak sami zabijanie to uzasadniają.
34. On the Move: A Life, Oliver Sacks – nie tylko dlatego, że czytam wszystko nieodżałowanego Sacksa. Piękna podróż przez jego życie, bez niedomówień tym razem. Niektórzy nie powinni umierać.

35. Children Of Crisis : A Study Of Courage And Fear, Coles , Robert – trafiłam na tę książkę przypadkiem, szukając przykładów pisarza, który byłby częścią opisywanego środowiska, czyli przykładu gonzo journalism. Coles dostał za tę ksiażkę Pulitzera.
36. Secret Affairs: Britain’s Collusion with Radical Islam, Mark Curtis – książka, która wywraca do gory nogami wszystko, co się myśli, ze się wie.
37. Low Intensity Operations: Subversion, Insurgency and Peacekeeping, Kitson, Frank – jak dyskretnie manipulować zwalczajacymi się frakcjami. Potrzebne było do książki o Irlandii Północnej, bo autor jest twórcą jednej z waznych doktryn wojennych Wielkiej Brytanii.
38. Welcome to Just a Minute!: A Celebration of Britain’s Best-Loved Radio Comedy
Nicholas Parsons, Gyles Brandreth, Graham Norton, Sue Perkins, Jenny Éclair – moja słabość, quiz w BBC 4, polegający na tym, że starannie dobrani rozmówcy mają mówić na przypadkowy temat przez minutę – nie mogą powtórzyc ani jednego słowa, odbiec od tematu ani się zawahać. Ukochany program Brytyjczyków. Chciałam poczytać o jego historii. Poczytałam🙂

39. NeuroTribes: The legacy of autism and how to think smarter about people who think differently, Steve Silberman, Oliver Sacks – nazwisko Sacksa mówi wszystko, ksiażka, która zdobywa wszystkie nagrody na tzw. zachodzie. Sama nazwa: “neuroplemiona”! O inaczej myślących, inaczej zaprogramowanych przez los.
40. The Forgiveness Project: Stories for a Vengeful Age, Marina Cantacuzino, Desmond Tutu, Alexander McCall Smith – historie osób, które w ramach tzw. sprawiedliwości naprawczej zgodziły sie spotkać ze swoimi oprawcami. Ludzie są zdolni do wielkich gestów, wielkich uczuć.
41. Gratitude, Olivier Sacks – nazwisko autora mówi wszystko.

42. The Troubled Mind of Northern Ireland: An Analysis of the Emotional Effects of the Troubles
Jim Campbell, Raman Kapur – świetna rzecz. Jak cierpi się w czasie wojny pełzającej, niezakończonego konfliktu. Kiedy nie wszytsko jest czarno-białe.
43. Antologia reportażu, cz. 3 – czy można coś napisac nieoczywistego na ten temat? Nie, więc nie piszę. Swietnie, że jest. Wiele odkryć.

Kamienowanie i Bóg.

Dawno nie pisałam, koncentrując się na książce (Belfast. 99 ścian pokoju, opublikowanej przez wydawnictwo Czarne w tym roku), ale, być może, czas wrócić, tym bardziej, że dezinformacja dotyczaca islamu (albo właściwie islamów) w Polsce (a wcale niekoniecznie w Wielkiej Brytanii, gdzie mieszkam) sięga już zenitu, łącznie z oficjalnymi, podpisanymi przez autorów odezwami, wzywającymi do mordowania muzułmanów.

Nie będę epatować własnymi opiniami, bo głos mój zaginąłby wśród głosów milionów rodaków, którzy mają swoje zdanie o uchodźcach i chętnie się nim dzielą na wszytskich możliwych forach.

Postaram się podejmować tematy, które są z islamem związane albo się je powszechnie za takie uważa. Jak zwykle na tym blogu. Wspomnę dzisiaj krótko o kamienowaniu – w związku z ostatnim kamienowaniem w Afganistanie, które słusznie zbulwersowało opinię publiczną na całym świecie.

I w samym Afganistanie tez.

I to pewnie jest największą niespodzianką.

Otóż kamienowanie nie jest wcale karą zalecaną przez Koran – podobnie, jak kara smierci przez chrześcijaństwo.

Co nie oznacza, że się go w niektórych krajach nie stosuje – są mufti, którzy wydają fatwy uzasadniające tę karę (a fatwy, jak wiemy, obowiązują tylko lokalnie), jak i tacy, którzy jej zakazują. A w Iranie kamienowanie ma nawet swoje poczesne miejsce w kodeksie karnym, łącznie z detalicznymi opisami, jakie kamienie powinny być używane do przeprowadzenia kary. Iran znany jest z tego, że łamie prawa człowieka, uzasadniając to islamem – i jest to zabieg oczywisty.

W Afganistanie ukamieniowanie wprowadzili talibowie. Nigdy wczesniej na tym terenie kara ta nie obowiązywała. Mimo że Afganistan jest bardzo konserwatywnym krajem, w którym również dyskryminuje się kobiety (a zwłaszcza ofiary przemocy domowej, na szczęście działa niemało organizacji non-profi, które walcza z tą tendencją),  nie posunął się jednak do usankcjonowania kamienowania. Kiedy rządy przejęli talibowie, wprowadzili własną wizję prawa, które nazwali szariatem.

Większość krajów islamskich nie zawiera w swoich kodeksach tej kary, uważając ją za nieislamską. Muzułmanie tzw.głownego nurtu są jednym głosem przeciwko niej.

Nie, nie jestem apologetką muzułmanską. Poznałam wielu radykałów, łącznie z takimi, którzy nie podali mi ręki na powitanie, bo jestem kobietą. Nie podoba mi się to, ale na co dzień obracam się w towarzystwie muzułmanów nieradykalnych, umiarkowanych, niektórych dość tradycyjnych, innych mniej, dla których takie gesty odrzucenia są absurdalne.

Choć, co ciekawe, rozumieją je, znają ich pochodzenie, uzasadnienie, bo to gesty z bardziej konserwatywnych miejsc, tam, gdzie nie było, z wielu powodów, styczności z innymi kulturami..

Do takich miejsc z pewnością nie nalezy Syria czy Irak.

Syryjczycy, Irakijczycy to swietnie wykształceni ludzie, których z kraju wygnała wojna, to muzułmanie uciekający przed owym radykalizmem i barbarzyństwem. To ofiary terroryzmu, który wykorzystuje to, co mu zapewni łatwiejszą rekrutację: wiarę w życie wieczne, bycie wybrańcem, władzę.

Bardzo to zgubna kombinacja i potężne żródło kontroli. Jeśli sie do tego dołoży pieniądze (ISIS jest w tej chwili najbogatszą organizacją terorystyczną na świecie, dzięki przejęciu ropy w Iraku), efekt może być piorunujący. Tego swiadkami jesteśmy wszyscy.

Kilka dni temu byłam w mieszkaniu uchodźców: Irakijczyka i Iranki. Oboje od kilku lat mieszkają w Belfaście, uciekli z Bagdadu, gdzie mieszkali, przed ISIS.

Kiedy weszłam do ich posiadłosci, utrzymywanej przez państwo brytyjskie, położonej w centrum protestanckiej dzielnicy, pan domu, nazwijmy go Ahmad, modlił się.

Nie odciął mi głowy w gniewie, że mu przerwałam. Co więcej, nie nalegał, bym, zgodnie z muzułmańskim zwyczajem, zdjęła buty. Ściągnęłam je z szacunku do niego, choć oboje z żoną protestowali.

Rozmawialiśmy o ich uchodźczym życiu. Nie widzieli od lat swoich dzieci.

Ahmad, starszy schorowany pan, po którego policzkach bezgłośnie płynęły łzy, z twarzą pokrytą rowkami bólu, żalu, desperacji,  traci wzrok – jego prawe oko szkli się nieprzeniknioną bielą, lewe jeszcze coś postrzega, jeszcze rozróznia kształty i żywiej je odbija, jest w nim resztka światła, ale to koncówka ahmadowego kontaktu ze swiatem widzianym. Jeszcze tylko kilka dni.

Za oknem był deszczowy, listopadowy Belfast, którego Ahmad już dobrze nie pozna.

Żona Ahmada, nazwijmy ją Miriam, z wystającymi zza szarej chusty czernionymi włosami, podała mi herbatę i miseczkę z toffi – nie było ich na więcej stac, bo czekają na ustalenie ich statusu przez brytyjski rząd.

-Isis morduje takich, jak my- powiedział Ahmad – Nigdy nie wrocimy do swojego kraju, bo tam czeka nas natychmiastowa smierc, z rąk ludzi, którzy twierdzą, że wierzą w Boga. Takiego Boga nie ma, o jakim oni mówią.

-Kamienowanie, wieszanie…Dlatego wyjechałam z Iranu – powiedziała- Nie chcieliśmy żyć pod rządami ludzi, którzy powoływali się na boskie prawo, jakie boskie prawo?  Wyjechaliśmy do Iraku zyć, jak ludzie, a potem i to się skonczyło.

Wpadli w jedną z pułapek, jakie szykuje na ludzi los, determinanta geograficzna, której my już nie musimy rozumieć (my, Polacy) i całe szczęście. To, gdzie się urodzili, układa im życie – Iran, Irak, dwa kraje, których nie szczędziła historia.

-Gdybym się urodziła w Londynie? – zastanawiała się Miriam.

– Wtedy byś mnie nie spotkała. – powiedział ślepnący starszy pan mocniejszym głosem, w którym słychać było nutkę, drgnienie sprzeciwu.

Na drogę dostałam garść cukierków, wciśniętych do ręki.

-Niech cię Bóg błogosławi, drogie dziecko- powiedział Ahmad.

Nie ustaliliśmy, który. Po prostu ich to nie obchodziło.

***

To są ci krwiożerczy muzulmanie.

Link

Liberalnie w islamie? Czasem.

Liberalnie w islamie? Czasem.

Kliknij, a na stronie Radia TOKFM znajdziesz moj tekst pod tym tytulem:)

http://www.tokfm.pl/blogi/instytut-obywat/2013/12/lojek_liberalnie_w_islamie_czasem/1

Link

Czy muzulmanie mają poczucie humoru?

Czy muzulmanie mają poczucie humoru?

Klikacie w powyższy link i przedostajecie się do mojego artykułu w portalu natemat.pl .